Fenicië - Juda _ Israel

De Syro-Palestijnse betrekkingen.

Tyrus staat aan de wieg van de staat Israël. Vanaf het begin van de 10^e eeuw v.C tot 722 (einde Israël) en 587 (einde Juda) loopt de geschiedenis van vooral Tyrus gelijk op met die van Israël en Juda.

Bronnen:

I.Epigrafisch	Fenicische inscripties	Indirect
	Hebreeuwse inscripties	Vnl.8e eeuw v.C
	Omliggende inscripties
	Akkadische inscripties
II.Literatuur	Bijbel
	Fenicisch>?	Tyrische annalen
	Klassieken	Menander & Dio via Flavius Josephus
III.Materiële zaken	archeologie	Israël
	archeologie	Fenicië

Egypte trekt zich terug in de 11^e eeuw v.C, terwijl Assyrië een grootmacht begint te worden.

David regeert 33 jaar en er kunnen al contacten geweest zijn met Abibaal van Tyrus. Hiram regeert 34 jaar en in zijn 11/12^e jaar begint hij met de bouw van de tempel in Jeruzalem. Salomo regeert  c.40 jaar en hij begint in het 4^e jaar daarvan met de bouw van de tempel.

De stam Asher vormt de overgangszone tussen Tyrus en Israël.

Hiram en David wisselen nog kado’s uit, maar tussen Hiram en Salomo komt het tot een heus verdrag. Het komt ook tot een zakelijke uitwisseling van goederen en kennis. De maritieme expedities naar Ophir.

Salomo draagt het gebied Cabul over aan Hiram.

In de harem van Salomo bevinden zich ook Sidonische vrouwen. De cultus van Astarte wordt ingevoerd. Uitwisseling van enigma’s.

Tijd van instabiliteit tussen 935-885 v.C.

-   alliantie van Ben Hadad van Aram en Baasa van Israël tegen Asa van Juda.

-         dynastieke troebelen te Tyrus

-         expeditie van Seshonq I t/m Megiddo en Tirsah

-         Fenicië schijnt afzijdig te blijven

De tijd van Ittobaal en de Omriden:

Tyrus en Sidon vormen mogelijk 1 koninkrijk. Ittobaal huwt zijn dochter Izabel uit aan Achab van Israël. Introductie van de Baalcultus. Fenicische invloed dringt door tot in Judaa t.t.v.Josaphat. Er ontstaan religieuze perikelen.

De Fenicische steden moeten aan Assurnasirpal II in 876 en aan Salmanazar III in 858  tributen gaan leveren. Israël blijft nog buiten schot.

In 853 stelt Noord-Fenicië zich met Hamath, Damas, en Israël zich teweer tegen Salmanazar III te Qarqar. Tyrus en Sidon ontbreken echter!

Een Aramees intermezzo.

Israël vecht drie oorlogen uit met Aram . Bar Hadad offert wel aan Melqart te Berdj (bij Aleppo). De rol van Tyrus en Sidon is onduidelijk.

Het breken van de alliantie.

Jehu grijpt de macht in Israël. Athalia weet zich nog even staande te houden te Juda. Salmanazar dringt in 841 door tot de berg Ba ‘lirasi en int tribuut van Tyrus, Sidon en Israël.

Tijd van de Arameese overheersing.

Door interne Assyrische twisten kan Hazael van Damas  gaan heersen over delen van Israël. Er is nog wel enige Fenicische invloed te Juda. Met Edom doet Tyrus handel in slaven. Dan roeit Joas te Juda de Fenicische invloed uit.

Hernieuwd verbond Tyrus en Israël.

Mari van Damas wordt door de Assyriërs verslagen omstreeks 800 v.C. Israël herstelt zich , maar toch met Tyrus en Sidon een tribuut aan Adad-Nirari III.

Het orakel van Amos over Tyrus. Feniciërs verkopen slaven aan de Grieken.

De Syro-Ephraïmietische oorlog (c.736).

Assyrië + Juda tegen Israël + Aram.

Hervatting van de culturele banden tussen Israël en Tyrus.

De Assyrische stormloop.

740 tribuut Ittobaal van Tyrus

738 Assyrische provincie Simirra

deportaties Bekaa en Amanus

734 Tiglat-Pileser III rukt op via gebied Tyrus naar Gaza

733-732 inperking Israël en opname Tyrus gebied in Assyrische rijk

728-720 revolte Tyrus en Israël tegen Salamazar V

722 einde van de staat Israël

720Annexaties door Sargon II

Het orakel van Zacharias over Tyrus

716-712 Filistijns gebied gereorganiseerd

707 Sargon overwint de Grieken en vestiging op Cyprus

701 opmars Sennacherib naar Egypte

Juda wordt ingeperkt.

677 herstel koninkrijk Tyrus. Door Manassé wordt te Juda Baal en Asherah opnieuw ingevoerd.

671 revolte Tyrus tegen Assarhaddon

667 Assoerbanipal verovert Egypte

663 rebellie Tyrus. Installatie Assyrische provincie Surru.

639/8 Een offensief van Psammetichos wordt ingedamd door een afdeling Skythen

612 einde Assyrische rijk

Een kort Egyptisch intermezzo.

Josias van Juda doet zijn best om de oude grenzen van zijn land te herstellen. Er is een verhaal, dat hij Zebidah, de dochter van Pedayah te Roumah in Galilea huwt. Er is sprake van een groep handelaren te Jeruzalem (Kanaanieten en/of Feniciërs). Bij Megiddo in 609 gaat het fout, want Josias is zo onvoorzichtig zich teweer te stellen tegen Nechao van Egypte. De Egyptenaren zetten Yehôachaz, de zoon van Josias, buiten spel en vervangen hem door een de zoon Elyaqim-Yehôyaqim. Volgens Herodotos (II 157) is er in deze tijd ook een beleg van Ashdod (Azotos).  De Egyptische opmars wordt bij Karkemisj een halt toegeroepen door Nabukadnezar ofwel Nabuchodonosor in het jaar 605.

Tyrus en Juda tegen Babylonië.

In 604 betalen alle koningen van Hatti tribuut aan Nabukadnezar,die opgerukt is tot aan Ascalon. Yehôyaqim mag op de troon blijven. De Babyloniërs blijven de volgende jaren komen, maar een inval in Egypte mislukt. Yehôyaqim weigert dan zijn tribuut te betalen, maar krijgt dan te maken met raids van Aram, Moab en Ammon op zijn grondgebied.

Tyrus blijft in deze tijd wel zijn tribuut leveren, ofwel, dat hier al het 13 jarig beleg begint, waarover Flavius Josephus het heeft in het 7^e jaar van Nabukadnezar. In ieder geval wordt in 598/7 voor de 1^e keer Jeruzalem ingenomen. Yehôyakim wordt optransport naar Babylon gesteld en de 3^e zoon van Josias wordt zijn opvolger: Sédécias.

In 594 betaalt deze braaf het volgende tribuut samen met Edom, Moab, Tyrus en Sidon. Zij verzamelen zich te Jeruzalem en vandaar moet het naar Babylon gebracht worden.

In 589 begint het 2^e beleg van Jeruzalem. Juda en Ammon komen in opstand en hopen op de steun van farao Hophra. Dit komt niet echt, want Hophra is meer in de weer met Tyrus en Sidon, die waarschijnlijk niet zijn zijde willen kiezen. Hophra valt Sidon aan en verslaat Tyrus in een zeeslag. In juli 587 wordt Jeruzalem ingenomen en wordt de staat Juda opgeheven. Tyrus is begonnen aan zijn 13 jarige belegering met Ittobaal III aan het hoofd in het 17^e jaar van Nabukadnezar.

STUDIA PHOENICIA XII

ORIENTALIA LOVANIENSIA ANALECTA 46

58.18  Les relations entre les cités de la    F Briquel‑

       côte phénicienne et les royaumes       Chatonnet

       d'Israël et de Juda

ncfps